Duim omhoog

Grappig, hoe in mijn hoofd de beelden zich opdringen in een prachtige volgorde. Zo zag ik vanavond een spot op tv over de website www.handicap.nl.

Uit het daar vertelde verhaal over twee individuele personen bleek hoe het tegenwoordig nodig is om te bedelen bij de individuele burger om een beetje steun als je bijvoorbeeld zo gehandicapt bent, dat je aanpassingen nodig hebt die onbetaalbaar zijn voor mensen met een laag inkomen. Het kan betekenen dat iemand zijn kind uit huis moet plaatsen omdat deze aanpassingen niet betaalbaar zijn!

Ineens drong het beeld zich weer aan me op van de auto, die ons laatst voorbij reed op de weg naar Drachten: achterin stond een enorm model van een (blanke) hand met een opgestoken middelvinger. Dat ding riep bij ons meteen een boze reactie op. Het is zo’n onbeschoft gebaar, dat wij ons konden voorstellen dat er wel eens heel vervelende lui op de inzittenden van deze auto af konden komen bij een avondje uit.

En nu was dit beeld voor mij symbolisch geworden voor het saamhorigheidsgevoel dat wij hebben weggehaald uit onze samenleving. Helaas moet ik zeggen “wij” waar ik de meerderheid van de inwoners van ons land bedoel. Dit is in de afgelopen dertig jaar heel hard gegaan. En zolang je niet gehandicapt, chronisch ziek, of op een andere manier hulpbehoevend bent heb je er niet veel van gemerkt of kon je rustig even de andere kant uitkijken.

Het maakt mij boos maar het helpt me niets. De middelvinger wordt massaal opgestoken in Nederland naar iedereen die voor hulp aanklopt bij de regering. De regering is democratisch gekozen door de inwoners van ons land. Heb je niets gekozen, dan ben je erg naïef bezig geweest en heb je die stem domweg naar de andere partijen gesmeten, als waardeloos prul. Heb je toch iets gekozen, een partij die uitspreekt dat het belangrijk is om als mens rekening te houden met andere mensen om het maar breed te zeggen, dan heb je de pech gehad dat je de afgelopen tijd in de minderheid was.
Daar kan ik maar een ding op zeggen: des te belangrijker om je mond open te doen en die middelvinger te bestrijden. Zou je het ludiek aanpakken, dan maakte je dus een website waar je aandacht besteedt aan positieve ideeën en ontwikkelingen in ons land.
Dus de energie die je woede vrijmaakt, omzetten in iets positiefs.
Dat is heel moeilijk om vol te houden. Maar het enige dat een beetje zin heeft om te doen. Beter dan het opsteken van je middelvinger!

Onze tuin: begin van de zomer

Geen wereldschokkend mooie tuin, die van ons.
Maar ik ken hem nu een stuk beter dan begin van het jaar.
Het eerste dat mij hier opviel was de zachte, warme grond op dit terrein.
De regen verdwijnt er als het ware in. En de planten zuigen gemakkelijk water omhoog. Veel en veel gemakkelijker dan de klei in het westen van onze provincie.

Uur na uur vloog voorbij terwijl ik hier met mijn vingers onkruid tussen de planten vandaan peuterde. Rudi deed dan de grotere stukken in korte tijd. Zo heeft ieder zijn specialisme.
Allerlei planten die ik er niet in heb gezet dringen zich op als oude bewoners die als vanzelfsprekend terugkomen in hun oude huis. Uiteindelijk is het gelukt om het eerste deel, iets meer dan de helft, te verbouwen met eetbare planten en bloemen.
Het laatste stuk van de tuin is nog steeds bijna onbegroeid. Dit jaar, dat begon in februari, heb ik gezien als probeer-jaar. Het is dus niet erg dat ik niet alles vol heb kunnen zetten.

Alles wat je met een tuin wilt doen moet worden gepland. Zo kan ik nu dus alvast gaan bedenken wat ik in september en oktober op de tuin ga zetten, zaaien of planten, dat dan overwintert en volgend jaar als eerste bovenkomt. Ook als je zoals ik houdt van improviseren is het nodig om wat vooruit te denken. Soms is het verrassend hoe het uitpakt wat je hebt gedaan, zeker als beginner. Hoeveel radijzen er wel uit 1 zakje kunnen groeien, en uit een zakje spruitkolen-zaad. Hoeveel rupsen daar wel niet op gaan zitten van het koolwitje! Dan zijn er nog de mede-volkstuinders die mij allerlei planten aanbieden voor de onbewerkte stukken. Dat alles maakt het tot een verrassend kado dat nooit helemaal uitgepakt raakt, zo’n tuin.

Wat ook leuk is, zijn de verschillen in visie die al mijn buur-tuinders hebben op het bewerken van een tuin. De een zweert bij werken uit de losse pols en de natuur zijn gang laten gaan (en dat gaat prima), de ander “trekt” alle planten eerst “voor” in potjes thuis in een kasje en zet ze dan pas op de tuin. De een laat al haar aardbeien uitlopers behouden voor het volgende jaar, de ander haalt deze er consequent af om de kracht in de plant te laten zitten als er vruchten zijn. Veel om over na te denken voordat je zelf een keuze hebt gemaakt!

We hebben niet veel gedaan aan bodemverandering door het opbrengen van stoffen zoals kalk, bloedmeel of koemest. Het enige was compost en dat hebben we overal door de grond gewerkt. Het kan dus zijn dat sommige planten daar minder mee gebaat zijn.

Inmiddels zijn we op de helft van het jaar en hebben we dus nog een heleboel maanden te gaan. Die natuurlijk ook weer om vliegen! Het is inspirerend, om er te zijn, en misschien is dat het grootste goed van onze eigen tuin op het terrein van de volkstuinen. Zien wat anderen doen, voelen hoe alles groeit en bloeit en daarna in het klein, op je eigen vierkante centimeter, je tuin bewerken, je spieren gebruiken en weer even een heel ander mens worden dan degene die de rest van de week achter een computer zit.

Wat is oorlog

En dan is het weer de dag van dodenherdenking.
Ik doe er altijd aan mee.
En na die paar minuten stilte en de kranslegging ga ik op zoek naar stilte op de tv, of misschien een goede film.
Maar vaak is het herrie, en veel gebabbel.
Dus lees ik de krant. Die houdt zijn mond als ik niet lees. En dan heb ik mijn eigen stilte.

Maar nu las ik dan weer een bericht dat mij koud doet worden van ontzetting: elke keer weer vergeet ik, dat ik dan wel in vrede leef, maar zoveel anderen niet. Ik heb wel een vredige jeugd gehad, maar er zijn zoveel kinderen die folteraars als opvoeders hebben gekregen. Vaak ook nog een stiefouder, die er blijkbaar geen zin in heeft en er vervolgens niet alleen een potje van maakt, maar ook nog het kind met graagte kapotmaakt. Ik blijf het maar niet snappen.

Dan bedenk ik: dat is dus oorlog.
Dat je zo moet leven, moet zien te overleven als kind.
Zonder echte ouders, zoals ouders horen te zijn.
Dat is oorlog die niet voorbij lijkt te gaan.
De dood die je herdenkt is dan het leven dat dit meisje of deze jongen niet gegund is.

Ik heb het bericht uit de krant in pdf hierbij gevoegd (zie de link op het woordje “bericht”).

Verprutst

[Mijn reactie op het condoleanceregister Apeldoorn]
Voor mij was het een schok dat dit gebeurde, een schok om te ontdekken dat het kon gebeuren zomaar op een prachtige zonnige feestelijke dag, een van de vrolijkste feestdagen die we hebben in Nederland!
’s Avonds was het bij ons in het dorp ook stil uit medeleven met de mensen die dit van dichtbij moesten meemaken. Ook is het een schok om te ontdekken dat wij blijkbaar nog meer argwaan moeten koesteren bij alle normale dingen die we gezamenlijk doen op straat. De vrijheid om argeloos naar een mooi feest te kunnen gaan met elkaar om te lachen, te zwaaien of te dansen, dat alles wordt hiermee van ons allemaal afgenomen. Het zal nooit meer hetzelfde zijn!

Optocht Beetsterzwaag

New York Times

Opgravingen

Op het moment lees ik het boek van forensisch antropologe Clea Koff, De bottenvrouw. Hierin vertelt zij hoe ze met een klein team de massagraven in Rwanda, Bosnië en Kosovo opgraaft.

Het is een bijzonder verhaal. Ondanks de gruwelijke inhoud van haar werk is zij er razend enthousiast over. Dit komt door het doel dat zij met de opgravingen bereikt: de mensen “teruggeven” aan hun verwanten en bewijzen dat ze zijn vermoord.
Het is een psychologisch verhaal over haar eigen ervaringen. Omdat ze zich niet verliest in emoties raakt het je des te meer als zij vertelt wanneer zijzelf op een bepaald moment aangedaan is door de kleine dingen, bewijzen dat het gewone mensen waren, die dachten dat ze wel terug zouden komen en daarom hun reispapieren bij zich hadden, of speelgoed, of zoals op een gegeven moment zelfs röntgenfoto’s die ze bij een dode onder de kleren verstopt vindt. Het boek leest als een trein. Aan de ene kant dus de verschrikkingen die tevoorschijn gehaald worden door het opgraven van de lijken in het massagraf. Aan de andere kant het menselijke verhaal achter de kleren, de spullen, en de huizen die er nog staan in de omgeving en het onafgebroken harde werken om de vermoorden weer een naam en een gezicht te geven voor de wereld.

boekbeschrijving The Guardian

Van dit schilderij van Van Gogh hadden wij vroeger thuis een reproductie.
Het is zo’n beetje in mijn hoofd gegroeid. Dus bij het woord “zaaier” zie ik deze plaat voor me.
We hebben een paar heel kleine zaadjes in de tuin gezaaid dit weekend van winterwortelen en bosuien.

Spitten was het volgende dat ik heb gedaan.
Ik was blij dat de tuin vrij groot is, want het blijkt toch wel dat samen werken in de tuin het beste gaat als je allebei rustig je eigen dingetje kunt doen. In elk geval wat mij betreft.

Het was een heerlijk weekend met lekker weer. Een regenbuitje vind ik echt niet erg, ik snap nog steeds niet dat er dan zoveel over wordt geklaagd. Maar misschien ben ik wel gek. Het doet er niet zoveel toe, ik zou het heel onnatuurlijk vinden als het nooit zou regenen.
Fantaseren maar weer over die tuin en zaden en planten van de gekste soorten besteld: appelwortel (Polymnia Sonchifolia of Yacon, uit Zuid-Amerika afkomstig) en aardpeer (Helianthus tuberosus of topinambour) bijvoorbeeld. Patisson (Cucurbita pepo) en alpiene alpenaardbei. En struiktomaat, een kleine soort. Wel soorten die lekker schijnen te smaken en die goed aangeschreven staan in bijvoorbeeld restaurants. Want thuis lekker eten is nog leuker dan uit eten gaan! Ook in een restaurant zou ik dingen proberen die ik niet eerder had gehad, met een zekere grens natuurlijk (geen stierenbal of kalfstong), vooral wat groenten betreft. Deze groenten heb ik nog nooit gehad, behalve de bosaardbei. Onze buurman op de tuin zei, dat hij niet zulke ingewikkelde dingen plantte, maar meer in de trant van aardappels en aardbeien (”gewone”). Ook die zijn lekkerder uit eigen tuin dan uit de winkel in elk geval. Of het ingewikkelder is om een andere plant te nemen weet ik niet. Gewoon anders. Ik heb een hang naar anders, het is niet anders. Verder koos ik voor Bergamot en Vrouwenmunt (Tanacetum balsamita of Balsemwormkruid) voor de geur en om thee te zetten. En Zonnehoed (Echinacea Purpurea). Dus naast de bietjes en wortelen, uien en pompoenen ook kruiden en specerijen. Thuis heb ik de zaadjes van Artisjok en Koriander in kweekpotjes gedaan, samen met Bente die dat heel spannend vond.

Deze diertjes kwamen we ook steeds tegen in de tuin, meer dan twee weken terug: de regenworm (mooi! Die gaat onze tuin omspitten..) en de engerling (larve van de meikever: oei, die gaat onze plantenwortels aanvreten, hij ziet er hongerig uit!).

Welke dieren zouden er ’s nachts over de tuin vliegen? Waarschijnlijk wat vleermuizen en een paar uilen in elk geval, want die zitten hier wel in de buurt. Of er ook mollen zijn weet ik niet, maar klemmen zagen we wel in het schuurtje van de tuinen. Net als muizenvallen. Dus zullen er ook muizen zijn. De grote onzichtbare meeëters dus. Zodra straks het groen opkomt, grazen de kaken van vele dieren erop los. Dan is het tijd voor het plaatsen van de netjes, de valletjes, de blikjes bier in de grond (?) en andere ingewikkelde, hopelijk zinvolle tuinactiviteiten.
Heerlijk toch, een beetje kletsen over tuinieren en regenwormen.

De moestuin

Ons eerste weekend in de moestuin.
Kleine stukjes hebben we omgespit. Wat heerlijk om lekker in de tuin bezig te zijn! De grond is er licht en zacht, het is een soort zandgrond. Die heeft dus wat extra voeding nodig straks. Maar het is gemakkelijk te bewerken.
En het is een mooi groot stuk, de moestuin is 3,60 x 25,80 meter.
We hebben al een heleboel plannen. Straks gaat het er helemaal anders uitzien.
Als het zulk lekker (fris en zonnig) weer is, gaat alle kriebelen en krijg je er echt zin in.
Lekker je eigen groenten verbouwen en die straks kunnen oogsten.

De Nieuwe Tuin

Februari! Tijd om naar je tuin te kijken en te bedenken wat je er dit jaar mee gaat doen.
Wij hebben nu een lege moestuin die op ons wacht.
Wat inspirerende sites opgezocht van plaatsen waar je planten en zaden kunt kopen en je kunt laten informeren. Je kunt in dit artikel van mij via de plaatjes op de verschillende genoemde sites komen, de afbeeldingen hieronder zijn dus veelal links.

Een mooie overigens Belgische site waar tuinzaden worden verkocht van bijzondere groenten is De Nieuwe Tuin.

Daarnaast kun je er ook prachtige boeken vinden die (nog) te koop zijn over alles wat je in je tuin kunt verbouwen, zoals groenten, fruit, bessen, maar ook over het maken van soep uit eigen tuin of taart uit eigen tuin.
Het boek dat ik op dit moment uit de bibliotheek lees van Peter Bauwens is uit 2003 en het heet Groenten kweken, een nieuwe basis voor een zorgeloze oogst. Het is een goed boek, want er staat op een eenvoudige manier uitgelegd hoe de groenten moeten worden gezaaid of geplant en gekweekt tot aan de oogst, hoe je de groente in de winter bewaart en wat je er in de keuken mee kunt (met een recept). Inspirerend voor beginnende moestuiniers!

Er zijn nog veel meer boeken uitgegeven over groenten en fruit kweken door deze schrijver (tuinman).
Een andere site waar Bauwens aan meewerkt is www.vergetengroenten.be.

In Buitenpost staan mooie modeltuinen

De tuinen van Mien Ruys zijn inspirerend in hun eenvoud.

Alles over het verbouwen van pompoenen:

Ik weet niet in hoeverre de zaad- en plantenhandels al klaar zijn voor 2009, sommige sites zijn in elk geval nog niet bijgewerkt en geven informatie tot en met 2008. Op de site van Vreeken bijvoorbeeld en van De Kleine Plantage. Je moet dan iets verder zoeken in de site (of e-mailen/bellen).

Nou goed, tot besluit voor mijn vegetarische vriend(in)nen deze link nog naar de site van Vegatopia, waar het boek Wilde Venkel & Rabarber besproken wordt. Ken je hem? De meeste plaatjes in dit artikel linken overigens naar een site. Naar de genoemde site van De Kleine Plantage kom je hier.

Darwinjaar

Er zijn tegenwoordig dagen, waarop het bijna niet mogelijk lijkt om een poosje alleen te zijn en voor mij uit te denken. Voor sommige mensen lijkt dat niet nodig, maar voor mij is het dat wel.

Wij hebben pas de sleutel van ons volkstuintje gekregen. Let wel, vanavond, ik heb hem nog niet gezien (de sleutel). Daar gaan we het komende jaar spannende dingen beleven, moet je maar rekenen. Een eigen stukje grond om zelf te bewerken, om over te dromen en om telkens weer opnieuw te beginnen.

Vanavond was ik thuis. Nadat Rudi weg was bracht ik Bente naar bed. En ik keek naar de tv, waar ik uiteindelijk terechtkwam bij het programma van BRT (Ketnet en Canvas):
Bruce Parry reist naar de jungle van Sarawak in Borneo om hier bij de Penan te gaan leven. Deze nomadische jagers-voedselverzamelaars leven in regenwouden die bedreigd worden.
Deze mensen lieten Bruce zien hoe ze jagen in het oerwoud. Per verrassing kwamen ze op een heel groot stuk kaalgehakt stuk bos. Overal waar bos geweest was, lag dit nu plat of was het helemaal kaal, voor het aanleggen van een grote weg. Overal waar het bos weg was, konden nu geen wilde dieren meer leven en schuilen, en dat betekende voor de bewoners van het bos dat ze daar niet meer konden jagen. Het betekende ook dat ze daar niet meer op zoek konden naar medicijnen. Ze lieten hem zien hoeveel verschillende soorten bomen en struiken er groeiden die voor hen van belang waren. Er kwamen mensen van een nog ouder bosvolk speciaal om Bruce op te zoeken en hem te vragen, wat ze nu moesten doen, nu er zoveel bos van hen werd weggevaagd. Vroeger konden ze hand aan hand met de blanken leven, maar nu kwamen de blanken zonder te vragen alles kapotmaken waar zij van leefden. Een vredelievend volk zonder wapens.

Uiteindelijk liet Bruce hen weten dat het enige dat hij voor hen kon doen was, hen een stem geven door hun verhaal aan heel veel andere mensen te laten zien, die dan wisten dat dit bos aan hen toebehoorde. Hij was natuurlijk geen politicus. Maar hun verhaal bekend maken kon hij wel.

Het brengt mij dan op het verhaal dat ik van de week op internet zag van de mensen bij het Victoriameer, de nachtmerrie van Darwin (Darwin’s Nightmare). Dat was een nachtmerrie die werkelijkheid was geworden. Mensen die niets meer hadden om van te leven (hun vis was uitgestorven doordat als experiment een enorme baars was uitgezet in het meer, die alle andere vissen opvrat). Hun levensonderhoud was werken voor de visfabriek, die dagelijks met twee volle vliegtuigen de gevangen baars exporteerde. De lege vliegtuigen die aankwamen, werden tegelijk gebruikt voor het aanleveren van wapens voor Angola. Zo wordt de oorlog in dat gebied in stand gehouden en in het andere gebied in Tanzania (Musoma en Igenge) bij het meer leven de mensen nu alleen nog van het fileren van de vis voor het buitenland en het opeten van de rotte overgebleven viskarkassen. De filmmaker Hubert Sauper schrijft op zijn site dat hij en zijn reismaatje zich moesten voordoen als Australiërs die vakantiekiekjes schoten en dat ze werden vastgehouden op een afgelegen visserseiland “wegens het filmen van naakte vrouwen”. Het is een heel donker verhaal waarin we zien hoe de meisjes wachten op de russische piloten van de vliegtuigen om wat aan te verdienen als prostituée, een van hen wordt door een piloot vermoord, en we zien jonge kinderen vechten om wat rijst, en snuiven aan potten opgewarmd plastic, lijm, om te kunnen slapen en alles vergeten. Vooral dat laatste is zo’n hopeloos beeld aan het einde van de film, dat ik niet meer weet wat hierop zou moeten en kunnen volgen. Wie wenst nou niet een gezin (de ouders van deze kinderen zijn overigens overleden aan AIDS), een huis in plaats van de straat, en een veilig bed voor jonge kinderen?

Deze film mag wel vertoond worden in het Darwinjaar lijkt me, als tegenwicht voor het gezeur over al dan niet een geschapen of een ontstane natuur. Want wat maakt het uit hoe de natuur gevormd is, als die al voor het grootste deel vernietigd is door degenen die hem zich hebben toegeëigend?

Arm en rijk

In het programma Zembla is vanavond de armste wijk van Nederland, uit ons eigen Leeuwarden, te zien. “De jongens uit mijn klas zeggen steeds dat ik geen Nikes kan betalen”. Ze kosten € 150,-, die Nikes en moeder kan ze niet voor alle vijf de kinderen betalen. Niet vreemd toch? Zelfs als je van alles het goedkoopste zou kiezen kwam je met vijf kinderen en een vader in de ziektewet niet rond.

In de klas in deze wijk in Leeuwarden, Heegterp, kinderen van zestien nationaliteiten.

In een tas liggen alle financiële papieren van een van de buurtbewoners door elkaar heen, gekreukeld, niet op volgorde en ook niet op soort. Er is geen geld voor nieuwe mappen en dan komt het ook niet van ordenen. Met € 80,- per week is drie euro veel voor een paar mappen.

Sinterklaas brengt op de kleuterschool ook een kadootje voor alle kinderen.

De moeder van deze kinderen vertelt dat de kinderen te weinig ruimte hebben en altijd ruzie maken.
Hun kinderen vertellen weer dat de ouders altijd ruzie hebben om geld.
De dochter slaapt bij haar ouders op de kamer.

De minister geeft geld om in tien jaar de wijk op te waarderen.
De thuiszorg komt dan ook bij iedereen kijken hoe het eraan toegaat.
“Normaal pak je de kinderen wel wat harder aan en als er zo iemand komt moet ik toch wel opletten wat ik tegen de kinderen zeg. Je moet echt opletten wat je doet” zegt een moeder van twee kinderen van wie ook deze vader in de ziektewet zit en geen werk heeft. Papa brengt de dochter altijd naar bed en leest geen verhaaltje voor. Ze gaat ook niet naar het kerstfeest.

De belangrijkste reden is dan dat de ouders moesten zorgen voor eten.
Het kind was ziek en daarom was het formulier waarop dat stond ingevuld niet ingeleverd.
De andere moeder is intussen wel bezig met het maken van een mooie versiering voor het kerstfeest voor haar kinderen.
Met enig aandringen wordt ook de andere dochter naar het feest gebracht en krijgt gehaktballetjes mee.

De juf van de school vertelt dat de meeste ouders in een klein kringetje leven waar ze bijna niet uit kunnen stappen. Alleen een heel enkele keer lukt dat.

Wij aten vanavond van het door mij meegenomen Indonesische eten uit een eethuisje in Alkmaar… heerlijk. Daar wilde ik dus even over bloggen toen dit op tv kwam. Met mijn gevulde maag, na het meeste speelgoed van de vloer te hebben opgeraapt en opgeruimd van onze rijke dochter, heb ik ernaar gekeken.